Odwodnienie organizmu – objawy i co musisz wiedzieć?
Odwodnienie jest to brak w organizmie odpowiedniej ilości płynów, które umożliwiają prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Jest to stan, który zagraża zdrowiu i życiu pacjenta. Powodowany jest utratą i niedoborem wody i elektrolitów w organizmie co w konsekwencji powoduje zachowanie równowagi wodno- elektrolitowej. Objawy bywają różne, dlatego warto znać normy spożywania wody i ich przestrzegać, aby nie narażać organizmu na destrukcję. Jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt i małych dzieci, u których utrata wody następuje bardzo szybko i gwałtownie, a także starszych ludzi. Bez wody człowiek może przeżyć tylko 4– 7 dni. Woda to główny składnik naszego ciała. Jej ilość w organizmie waha się w granicach 45-75% jego masy i zależy od płci, budowy ciała oraz wieku. całkowita ilość wody w organizmie zmniejsza się wraz z upływem lat o mniej więcej 15%, co odpowiada około 6 litrową w okresie od 20 do 80 roku życia. Osoby starsze nie odczuwają pragnienia tak silnie jak osoby młodsze, co powoduje, że piją mniej. W wyniku procesu starzenia się nerki mają zmniejszoną zdolność do zagęszczania moczu i zatrzymywania wody w przypadku braku regularnego dostarczania wody do organizmu.
- Przyczyny odwodnienia
- Jak rozpoznać odwodnienie?
- Ile pić wody?
- Rodzaje odwodnienia
- Leki, które chronią przed odwodnieniem
Gdy organizm straci więcej wody i elektrolitów niż pobiera przestaje prawidłowo funkcjonować. Oprócz uczucia pragnienia pojawia się suchość ust i języka, zmniejszenie pocenia i wydalania moczu. Jeśli niedobór wody nie zostanie w porę uzupełniony odwodnienie może doprowadzić do wystąpienia gorączki, drgawek mięśni, zaburzenia pracy układów wewnętrznych w tym zaburzenia rytmu serca, utraty przytomności.
Przyczyny odwodnienia:
-
biegunka, wymioty duża utrata wody i elektrolitów
-
gorączka
-
nadmierne pocenie się podczas wysiłku fizycznego, gorącej wilgotnej pogody
-
zwiększone oddawanie moczu na przykład przy nie zdiagnozowanej cukrzycy, przy stosowaniu leków na nadciśnienie i leków moczopędnych.
-
wypicie zbyt dużej ilości alkoholu
-
niechęć do jedzenia i picia na przykład w chorobie Parkinsona
Jeśli nie dochodzi do stałego uzupełnienia płynów i elektrolitów organizm zaczyna odwadniać się. Pożądany poziom przyjmowanych płynów zależy od wieku, budowy ciała, schorzeń, wykonywanych czynności i temperaturę otoczenia. Ważne zatem by obserwować niepokojące objawy i wiedzieć, kiedy zbliżamy się do niebezpiecznej granicy odwodnienia.
Najbardziej na odwodnienie narażone są:
-
niemowlęta i dzieci, które łatwo tracą wodę podczas zabawy i przebywania na plaży i placu zabaw
-
osoby starsze i niepełnosprawne– wraz z wiekiem rezerwa płynu w organizmie zmniejsza się a poczucie pragnienia słabnie. Problemy te są potęgowane są na przewlekłe choroby, takie jak: cukrzyca, nadciśnienie i demencja oraz przez stosowanie niektórych leków, Samo przebywanie w nagrzanych mieszkaniach bez dostępu do świeżego powietrza lub klimatyzacji i odpowiedniej ilości płynów można go prowadzić do odwodnienia, przegrzania i udaru cieplnego
-
osoby, które pracują i uprawiają sport na dworze, kiedy jest gorąco i wilgotno
-
plażowicze, turyści odbywający piesze wycieczki po mieście, po górach w pełni słońca
Jak rozpoznać odwodnienie
Pierwsze objawy sugerujące stan odwodnienia organizmu to uczucie pragnienia, jest to sygnał, że organizm domaga się uzupełniania płynów. Zwiększonemu pragnieniu towarzyszy rzadsze oddawanie moczu, które ma zabarwienie ciemno- żółte. Następnie pojawia się suchość śluzówek jamy ustnej i języka, brak apetytu, wzdęty brzuch, utrata sił, ból głowy i senność. Jeśli nie ja dojdzie do szybkiego uzupełnienia płynów w organizmie pojawiają się poważniejsze objawy:
-
przyspieszenie rytmu serca
-
utrata elastyczności skóry
-
gorączka
-
problemy z koncentracją i zapamiętywaniem
-
zmniejszenie pocenia się
-
zmniejszenie napięcia gałek ocznych
-
zaparcia
Skrajne odwodnienie wywołuje spadek ciśnienia krwi w pozycji stojącej i utratę przytomności. Objawy odwodnienia u dzieci to: suche wargi i język, płacz bez łez, senność rozdrażnienie, zmniejszone napięcie skóry, ciemne zabarwienie moczu. Objawy odwodnienia u niemowląt to: zapadnięte ciemiączko i gałki oczne.
Ile pić wody?
Aby uniknąć nadmiernej utraty wody i odwodnienia należy regularnie uzupełniać płyny i nie lekceważyć uczucia pragnienia. Zapotrzebowanie na płyny wynika zarówno z wieku jak i aktywności fizycznej, kondycji organizmu i temperatury otoczenia. Według zaleceń Europejskiej Agencji do spraw bezpieczeństwa i żywności zakłada się, że dzieci w wieku 14 -19 lat i dorośli powinni spożywać około 30 ml płynów na 1 kg masy ciała. Latem szczególnie podczas upałów zaleca się zwiększenie ilości spożywanych płynów o 250 ml na każdy stopień powyżej 37°C. W upalne dni należy także uzupełniać nie tylko samą wodę, ale także sole minerałów głównie sód i potas. Źródłem wody są także owoce i warzywa, które dostarczają minerały oraz zupy. Płyny uzupełniać można nie tylko poprzez picie wody, ale wszystkich innych napojów z wyjątkiem mocnej herbaty, kawy, alkoholu, które działają moczopędnie i odwadniają organizm. W czasie upałów warto stosować lekką, ale bogatą w płyny dietę warzywno-owocową. Osoba dorosła powinna wypijać 2- 2,5 l wody dziennie.
Rodzaje odwodnienia
Ze względu na objawy i typ zaburzeń gospodarki wodno- elektrolitowej możemy podzielić na:
-
odwodnienie hiperosmolarne- większa strata wody niż elektrolitów
-
odwodnienie hipoosmolarne– większa utrata elektrolitów
-
odwodnienie izoosmolarne- ilość utraconej wody i elektrolitów jest taka sama.
- Dietetyczny środek specjalnego przeznaczenia medycznego
- Suplement diety
Leki, które chronią przed odwodnieniem
Leczenie odwodnienia polega na uzupełnieniu niedoborów wody i elektrolitów w organizmie. Do odwodnienia dochodzi, gdy organizm traci więcej wody niż pobiera. Wraz z wodą uciekają z organizmu elektrolity takie jak: sód, potas, magnez, wapń. Elektrolity regulują pracę organizmu i są niezbędne do prawidłowego przebiegu większości funkcji życiowych. Dobrym wyborem będą płyny doustne zawierające elektrolity dostępne w aptece takie jak: Litorsal, Aqualit, Plusssz Elektrolity. Niedobory płynowe nie uzupełniamy zbyt gwałtownie, ale stopniowo. W skrajnych przypadkach odwodnienia konieczne jest leczenie szpitalne i dożylne podawanie glukozy lub chlorku sodu i chlorku potasu.